Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 10

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen umum şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, bağ eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ilişkin ve Türk’e özgü demeında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve sınırlı bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle makaslamaklan ve zamanla anonimleşatır bir nazım biçimidir. Koşukler asıl kuartetklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Koşuklerdeki kuartetklere (üçlük yahut ikilik de kabil) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise umum dilinde “bağlama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında tekrar edilen ikilik (evet da elan çok) dizelerdir.

Koşuknün sınırlı bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da herhangi bir umum şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olabilir. Bu yüzden türkü tipinin en kupkuru özelliği melodisidir. Koşukler hece ölçüsünün her lafıbıyla söylenir. Yani hece skorsı bakımından bir sınırlama olmaz.

Koşuklerin cesim çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Koşukler bu şekilde umumın varlıkı olurlar ve umumın her kesimine hitap eden sanat erilar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan geniş bir musiki türüdür. Koşukler çoğu defa, bir huy olayı evet da bir kahramanlık muhalifsında doğar ve yayılırlar. Koşukler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, mevki adlarının, ayrıca konuların da değişmiş olduğu görüldüğü sinein, nerede doğduklarını saptamak sinerjileşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere bakarak usulsüz ve usullü yırler olarak dü kıvrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı sineine düz uzun havalardır. Usullü olan yırler grubunda ise çoğunlukla külah havaları mevki tuzakır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da kırıntı âlem adı verilmektedir.

Türklerde hizmetlenen konulara bakarak de sınıflama fail yazarlar vardır. Mevzularına bakarak yırler:

Ninniler
Çocuk yırleri
Tabiat yırleri
Aşk yırleri
Kahramanlık ve askerlik yırleri
Resim yırleri
İş yırleri
Alınlıklı yırleri
Ölüm yırleri (Ağıt)
Baziçe yırleri
Doğa ve efsanevi yırleri
Efe ve derebeyi yırleri
Cinayetler ve inciticiklı olaylarla alakalı yırleri
Güldürücü yırleri