Tarih Bilimi Nedir 3

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin cenahı keşik, bu olaylarla alakadar bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya insan-dışı ayırtı gözetmeksizin, arazi ve devran aralığının kestirildiği bir geçmiş devran dilimde, amil-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan gün, herhangi bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her yerın geçmişini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık geçmişi nazire konusu evetğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara ilgili tüm bilgilerin, olayların vuku bulduğu dönemin şartları göz önüne kırmızıınarak, olanaklı evetğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanan olayların bir elan yaşanabilmesi gibi bir mümkünlık olmadığından tabiat bilimlerindeki gibi deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki partner içinlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (anlamı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, yüklem derç vasıtasıyla bili edinme anlamlarında kullanılan lafız, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının cenahı keşik çok elan geniş bir anlam gönülğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta giderek tabiat bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden ayrıksı bir şey değildir.[5]