Tarih Bilimi Nedir 9

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin taliı nöbet, bu olaylarla alakalı bilgilerin esrarkeşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya benibeşer-dışı nüansı gözetmeksizin, arz ve çağ aralığının kestirildiği bir geçmiş çağ dilimde, vesile-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel niteliği olan disiplin olan gün, rastgele bir bilgi kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her vadiın güzeşteini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık güzeştei lafız konusu olduğunda, yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki vakalara merbut tüm bilgilerin, olayların vuku bulduğu dönemin şartları oda önüne alınarak, mümkün olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan olayların bir henüz yaşanabilmesi üzere bir muhtemellık olmadığından tabiat bilimlerindeki üzere deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki şerik hakkındalığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (anlamı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, haber alma yoluyla malumat edinme anlamlarında kullanılan sözcük, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının taliı nöbet çok henüz geniş bir anlam dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta gittikçe tabiat bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden değişik bir şey değildir.[5]